Naturalna fauna Polski jest dość skromnie reprezentowana przez ssaki z rodziny kotowatych. Do tej grupy należą zaledwie dwa gatunki ryś oraz żbik. Dzisiaj kilka słów na temat tych niezwykłych zwierząt.
Ryś fot. Krzysztof Tomasiak
Co trzeba wiedzieć o rysiu
Jest największym z kotowatych występujących nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Ma krępą budowę ciała, długie kończyny i krótki ogon. Dorosły ryś w kłębie może osiągać wysokość około 70 – 75 cm. Cechą charakterystyczną rysia są znajdujące się na czubkach uszu „pędzelki” utworzone z czarnej sztywnej sierści. Populacja rysia w naszym kraju według szacunków wynosi od 200 do około 400 osobników. Stałe populacje występują w Karpatach, północno-wschodniej części Polski, północno zachodniej części Polski oraz na Lubelszczyźnie. Sporadycznie rysie widywane są również na obszarach Puszczy Świętokrzyskiej oraz Borów Tucholskich. Samce rysi obejmują rewiry, które nierzadko przekraczają 300 km2, samice obejmują nieco mniejszy teren.
Występowanie zasięg występowania rysia i żbika w Polsce
Ryś na polowaniu
Są samotnymi myśliwymi. Ich głównym pożywieniem są sarny, których samica opiekująca się młodymi może upolować nawet 200 w ciągu roku! Samiec, który nie opiekuje się swym potomstwem poluje zazwyczaj co kilka dni. Bywa i tak, że polują również na młode jelenie czy zające. Ryś nie goni swojej ofiary. Łapy rysia od spodu porośnięte są futrem co umożliwia mu ciche a czasem bezszelestne poruszanie się wśród traw i ściółki leśnej. Ta cecha umożliwia mu podejście do swojej ofiary niezauważonym na odległość nawet kilku metrów by następnie z zaskoczenia kilkoma szybkimi susami wskoczyć jej na grzbiet a następnie chwycić za gardło.
Trop rysia
Rysie pozostawiają tropy, które są stosunkowo łatwe do rozpoznania. Pierwszą cechą ich tropów jest brak odbitych pazurów. Kolejną cechą jest wyraźna asymetria tropu, jedna z opuszek palców jest wyraźnie wysunięta do przodu.
Trop rysia
Żbik - Najważniejsze informacje
Jest drugim dziko występującym kotem w Polsce. Występuje w południowo-wschodniej Polsce od Bieszczad po Beskid Niski, swym zasięgiem obejmuje również południowe krańce Pogórzy Karpackich. Sylwetka żbika bardzo przypomina kota domowego, z którym może być mylony. W wyglądzie żbika warto zwrócić uwagę na kilka cech. Żbiki posiadają czarną końcówkę ogona, czarną pręgę na grzbiecie oraz jasną plamkę (kratkę) pod brodą. W kłębie żbik osiąga około 30 cm wysokości. Zamieszkuje on lasy liściaste oraz mieszane. W Polsce występuje zaledwie około 200 osobników żbika. W jadłospisie żbików dominują przede wszystkim gryzonie na które poluje w runie leśnym. W jego menu znajdziemy również jaszczurki, ptaki a nawet owady. W czasie głodu potrafi zjadać również padlinę.
Żbik rys. Joanna Nalepka-Sanek
Trop żbika
Cechą charakterystyczną tropu u kotowatych jest brak odcisków pazurów w tropie. W porównaniu do rysia, trop żbika jest znacznie mniejszy. Żadna z opuszek palcowych u żbika nie jest wysunięta do przodu. Te cechy w wyraźny sposób odróżniają trop rysia od żbika. Znaczną trudność sprawia natomiast odróżnienia tropu żbika od kota domowego. Podobieństwo w budowie anatomicznej łap żbika i kota domowego powoduje, iż trop pozostawiany na błocie czy śniegu będzie u obu gatunków bardzo podobny.
Trop żbika
Żbik a kot domowy
Żbik jest gatunkiem bardzo rzadkim w skali Polski. Znajduje się na czerwonej liście zwierząt Polski. Bliskie pokrewieństwo żbika i kota domowego powodują, iż te dwa gatunki mogą się ze sobą krzyżować dając płodne potomstwo. Badania genetyczne żbików m.in. ze Szkocji i z Polski potwierdziły to zjawisko. Krzyżowanie się obu gatunków prowadzi do tzw. rozmywania się puli genetycznej. W lekkiej opozycji do powyższych stwierdzeń stoją badania niemieckich naukowców. Twierdzą oni, iż zjawisko krzyżowania się obu gatunków występuje tam, gdzie żbiki mają trudność ze znalezieniem partnera do rozrodu w obrębie własnego gatunku.
To tylko kilka informacji o tych niezwykłych kotach. Leśne lub górskie wędrówki to okazja by dostrzec tropy bądź nawet zaobserwować te rzadko występujące zwierzęta.
Tekst: T. Gawlik